Europejski Akt o Dostępności (EAA) i obowiązek WCAG – co zakłada dla Twojej strony internetowej?

Europejski Akt o Dostępności (EAA) to jedna z kluczowych inicjatyw Unii Europejskiej, która ma na celu zlikwidowanie barier uniemożliwiających osobom z niepełnosprawnościami równe korzystanie z produktów i usług. Dyrektywa EAA nakłada na państwa członkowskie obowiązek wdrożenia przepisów krajowych zgodnych z nowymi standardami dostępności. W Polsce przepisy wejdą w życie 28 czerwca 2025 roku i obejmą szerokie spektrum sektorów, w tym e-commerce, transport, bankowość detaliczną oraz usługi audiowizualne.

Wokół tematu narosło jednak bardzo, bardzo dużo niejasności. Co dokładnie trzeba uwzględnić? Jak wdrożyć elementy dostępności, by być pewnym, że mój sklep internetowy jest zgodny z prawem? Kogo dokładnie dotyczy EAA? W artykule przedstawiamy, co oznacza EAA dla polskich firm i jakie kroki należy podjąć, aby dostosować się do nowych regulacji.

Czym jest Europejski Akt o Dostępności?

Europejski Akt o Dostępności definiuje wymagania, które muszą spełniać produkty i usługi, aby być dostępnymi dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich ograniczeń. W praktyce oznacza to, że projektowanie produktów i usług musi uwzględniać potrzeby osób niewidomych, niesłyszących, z ograniczoną mobilnością lub trudnościami w komunikacji. Głównym celem aktu jest stworzenie bardziej inkluzywnego świata cyfrowego i fizycznego oraz zapewnienie spójności przepisów w całej Unii Europejskiej.

Zgodnie z informacjami z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Sejm RP uchwalił ustawę implementującą EAA 26 kwietnia 2024 roku. Przepisy te wejdą w życie 28 czerwca 2025 roku.

Kogo dotyczy Europejski Akt o Dostępności?

Dyrektywa EAA obejmuje szeroką gamę sektorów i produktów, takich jak:

• produkty cyfrowe (terminale płatnicze, systemy operacyjne i oprogramowanie)
• strony i sklepy internetowe
• bankowość detaliczna

Zapewne zastanawiasz się zatem, czy dotyczy to Twojej strony bądź przedsiębiorstwa; słyszałeś także o WCAG – zbiorze wytycznych, które mają uczynić produkt bądź usługę internetową bardziej dostępną, ale przedstawione w Internecie informacje są dość niejasne. Rozwiejmy zatem wątpliwości:

Podstawy prawne dla dostępności stron internetowych

Obecnie prawną podstawę w Polsce dla dostępności stanowią następujące akty:

Polski Akt o Dostępności

Polski Akt o Dostępności (PAD) to ustawa uchwalona 26 kwietnia 2024 roku, implementująca do polskiego prawa unijną dyrektywę znaną jako Europejski Akt o Dostępności (EAA). Jej celem jest zapewnienie, że wybrane produkty i usługi będą dostępne dla wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami. Przepisy ustawy wejdą w życie 28 czerwca 2025 roku.

Czy Twoją firmę obejmie Polski Akt o Dostępności?

Według zapisów Ustawy jej przepisy nie dotyczą mikroprzedsiębiorców – firm zatrudniających mniej niż 10 pracowników – oraz firm, których roczny obrót przekracza 2 miliony euro. Przedsiębiorcom nieobjętym Aktem zaleca się jednak dostosowanie do wytycznych w miarę własnych możliwości.

Ustawa o dostępności cyfrowej z dnia 4 kwietnia 2019 r.

Obowiązuje także Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102. Ustawa ta nakłada na podmioty publiczne obowiązek zapewnienia dostępności cyfrowej na podstawie załączonej do ustawy tabeli, równoważnej wytycznym WCAG 2.1 na poziomie AA z małymi ograniczeniami.

Europejski Akt o Dostępności (EAA)

Europejski Akt o Dostępności (Dyrektywa (UE) 2019/882) rozszerza wymogi dostępności na wybrane produkty i usługi sektora prywatnego, w tym na handel elektroniczny. Akt ten odwołuje się do zharmonizowanej normy EN 301 549, która opiera się na wytycznych WCAG 2.1, ale ponownie – norma ta wykracza nieco poza zakres WCAG 2.1. Państwa członkowskie są zobowiązane do implementacji tych przepisów do 28 czerwca 2025 roku.

Sprawa może wydawać się nieco zagmatwana, dlatego podsumowując – Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej pozostaje kluczowym aktem prawnym regulującym kwestie dostępności cyfrowej w sektorze publicznym. Dla sektora prywatnego Polski Akt o Dostępności, implementujący Europejski Akt o Dostępności, rozszerza te obowiązki, wdrażając normę opartą na wytycznych WCAG z dodatkowymi kryteriami. Punktem wyjścia dla stron internetowych, sklepów i aplikacji mobilnych zatem nie jest WCAG 2.1, tak jak informuje wiele branżowych źródeł – ale norma Europejskiego Aktu o Dostępności.

WCAG – Co to jest i dlaczego jest ważne?

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) to zbiór międzynarodowych wytycznych dotyczących dostępności treści internetowych, opracowany przez W3C (World Wide Web Consortium, założone w 1994 roku przez ojca Internetu World Wide Web i twórcy HTML – Tima Bernersa-Lee). Celem WCAG jest zapewnienie, że strony internetowe i aplikacje są dostępne dla jak najszerszego grona użytkowników, w tym osób z różnymi niepełnosprawnościami. Dostosowanie się do tych wytycznych to nie tylko działanie etyczne, ale też spełnianie obowiązków prawnych – stąd m.in. akt EAA.

Pierwsze wytyczne WCAG (1.0) zostały wydane 5 maja 1999 roku. Obecnie standard WCAG najczęściej implementowany jest w wersji 2.1, natomiast warto rozważyć wdrożenie wersji 2.2, która niedawno uzyskała rekomendację – pozwoli to spełniać większą zgodność do wytycznych. Jednak w świetle regulacji prawnych najlepiej

Podstawowe zasady WCAG – 4 filary dostępności

Wytyczne WCAG opierają się na czterech zasadach, które strona internetowa powinna spełniać:

1. Postrzegalność: wszystkie treści muszą być dostępne dla zmysłów użytkownika, niezależnie od tego, czy używa wzroku, słuchu, czy dotyku.
2. Funkcjonalność: strona powinna być łatwa w nawigacji, także za pomocą klawiatury, a elementy interaktywne muszą być odpowiednio oznaczone.
3. Zrozumiałość: treść i działanie strony muszą być intuicyjne i zrozumiałe.
4. Solidność: strona musi działać poprawnie na różnych urządzeniach i technologiach asystujących, takich jak czytniki ekranu.

Poziomy zgodności WCAG

WCAG definiuje trzy poziomy zgodności:

• A – podstawowy poziom dostępności, który eliminuje najpoważniejsze bariery.
• AA – poziom zalecany dla większości stron, obejmuje bardziej szczegółowe wymagania, np. odpowiedni kontrast kolorów.
• AAA – najwyższy poziom dostępności, trudny do osiągnięcia, wymagający m.in. uproszczonych językowo treści.

Kryteria WCAG 2.1 Poziom AA – checklista wymagań

Przedstawiamy poniżej wszystkie kryteria sukcesu, które musi spełniać strona internetowa lub sklep, by spełniać wymagania WCAG 2.1 w poziomie AA. Co bardzo istotne, spełnianie poziomu AA zakłada także spełnienie wszystkich poprzednich wytycznych dla poziomu A.

Zasada 1 – Postrzegalność

1.1 Alternatywy tekstowe

• 1.1.1 Treść nietekstowa (A) – Wszystkie treści nietekstowe muszą mieć alternatywę tekstową (np. teksty alternatywne dla obrazów, etykiety dla przycisków, opisy dla wykresów).

1.2 Multimedia opierające się na czasie

• 1.2.1 Tylko dźwięk lub wideo (nagranie) (A) – Zapewnienie alternatyw tekstowych dla nagrań audio i wideo.
• 1.2.2 Napisy (nagranie) (A) – Wszystkie nagrania wideo z dźwiękiem muszą mieć napisy.
• 1.2.3 Audiodeskrypcja lub alternatywa dla wideo (A) – Zapewnienie alternatyw tekstowych dla treści wizualnych wideo.
• 1.2.4 Napisy na żywo (AA) – Treści wideo na żywo muszą być opatrzone napisami.
• 1.2.5 Audiodeskrypcja (AA) – Zapewnienie audiodeskrypcji dla nagrań wideo.

1.3 Możliwość adaptacji

• 1.3.1 Informacje i relacje (A) – Informacje powinny być przekazywane w sposób programowy (np. znaczniki HTML, nagłówki, listy).
• 1.3.2 Znacząca kolejność (A) – Treść powinna być prezentowana w logicznej kolejności.
• 1.3.3 Właściwości sensoryczne (A) – Nie należy opierać się wyłącznie na cechach sensorycznych (np. kolor, kształt) w celu przekazywania informacji.
• 1.3.4 Orientacja (AA) – Treść powinna działać zarówno w orientacji pionowej, jak i poziomej.
• 1.3.5 Identyfikacja celu wejścia (AA) – Cele pól formularzy powinny być jednoznacznie określone.

1.4 Rozróżnialność

• 1.4.1 Użycie koloru (A) – Informacje nie powinny być przekazywane wyłącznie kolorem.
• 1.4.2 Sterowanie dźwiękiem (A) – Możliwość wyłączenia lub kontroli głośności dźwięku.
• 1.4.3 Współczynnik kontrastu (minimum) (AA) – Tekst i obrazy tekstowe muszą mieć kontrast minimum 4.5:1.
• 1.4.4 Zmiana rozmiaru tekstu (AA) – Tekst powinien być skalowalny do 200% bez utraty funkcjonalności.
• 1.4.5 Obrazy tekstu (AA) – Tekst powinien być używany zamiast obrazów tekstu, jeśli to możliwe.
• 1.4.10 Reflow (AA) – Treść powinna być czytelna bez poziomego przewijania przy powiększeniu do 400%.
• 1.4.11 Kontrast elementów nietekstowych (AA) – Elementy interaktywne powinny mieć kontrast co najmniej 3:1.
• 1.4.12 Odstępy w tekście (AA) – Użytkownik powinien móc dostosować odstępy między wierszami, akapitami i literami.
• 1.4.13 Treści na hover lub focus (AA) – Treści pojawiające się po najechaniu kursorem powinny być dostępne.

Zasada 2 – Funkcjonalność

2.1 Dostępność za pomocą klawiatury

• 2.1.1 Klawiatura (A) – Wszystkie funkcjonalności muszą być dostępne za pomocą klawiatury.
• 2.1.2 Brak pułapki na klawiaturę (A) – Użytkownik powinien móc łatwo wyjść z każdego elementu interaktywnego.
• 2.1.4 Skróty klawiszowe (AA) – Możliwość wyłączenia, zmiany lub ponownego przypisania skrótów klawiszowych.

2.2 Wystarczająca ilość czasu

• 2.2.1 Regulacja czasu (A) – Możliwość regulowania lub wyłączania limitów czasu.
• 2.2.2 Pauza, zatrzymanie, ukrycie (A) – Możliwość zatrzymania animacji i automatycznych zmian treści.

2.3 Napady padaczkowe i drgawki

• 2.3.1 Trzy błyski lub poniżej progu (A) – Unikanie treści błyskających więcej niż trzy razy na sekundę.

2.4 Nawigowalność

• 2.4.1 Unikatowe tytuły stron (A) – Każda strona powinna mieć unikalny tytuł.
• 2.4.2 Kolejność fokusu (A) – Logiczna kolejność fokusu przy nawigacji klawiaturą.
• 2.4.3 Cel linku (A) – Linki powinny mieć zrozumiałe opisy.
• 2.4.4 Sposoby nawigacji (AA) – Strona powinna mieć więcej niż jeden sposób nawigacji.
• 2.4.5 Wiele nagłówków (AA) – Struktura nagłówków powinna być logiczna i spójna.
• 2.4.6 Nagłówki i etykiety (AA) – Powinny być jednoznaczne i opisowe.
• 2.4.7 Widoczny fokus (AA) – Elementy interaktywne powinny mieć dobrze widoczny stan fokusu.

Zasada 3 – Zrozumiałość

3.1 Czytelność

• 3.1.1 Język strony (A) – Język dokumentu powinien być określony.
• 3.1.2 Język części treści (AA) – Zmiany języka w treści powinny być oznaczone.

3.2 Przewidywalność

• 3.2.1 Przy focusie (A) – Elementy nie powinny zmieniać się niespodziewanie po uzyskaniu fokusu.
• 3.2.2 Przy wprowadzaniu danych (A) – Formularze nie powinny automatycznie zmieniać kontekstu.
• 3.2.3 Spójna nawigacja (AA) – Nawigacja powinna być spójna na wszystkich stronach.
• 3.2.4 Spójne identyfikowanie (AA) – Elementy o tej samej funkcji powinny być oznaczane w ten sam sposób.

3.3 Pomoc przy wprowadzaniu danych

• 3.3.1 Identyfikacja błędu (A) – Błędy powinny być jasno komunikowane.
• 3.3.2 Etykiety i instrukcje (A) – Formularze powinny mieć czytelne etykiety.
• 3.3.3 Sugestie korekty (AA) – Powinny być podpowiedzi dotyczące poprawy błędów.
• 3.3.4 Zapobieganie błędom (AA) – Krytyczne działania powinny wymagać potwierdzenia.

Zasada 4 – Solidność

4.1 Kompatybilność

• 4.1.1 Parsowanie (A) – Kod powinien być poprawny i zgodny ze standardami.
• 4.1.2 Nazwa, rola, wartość (A) – Elementy interaktywne powinny być dostępne dla technologii asystujących.
• 4.1.3 Statusy (AA) – Powiadomienia o zmianach treści powinny być dostępne dla czytników ekranu.

Wymagania dodatkowe – norma EN 301 549 – checklista

Norma EN 301 549, którą wdraża Europejski Akt o Dostępności, uwzględnia dodatkowe elementy wykraczające poza zakres WCAG 2.1 AA. Oto one:

Alternatywy tekstowe dla CAPTCHA

Jeżeli system używa CAPTCHA, musi zapewnić alternatywę dostępną dla osób z niepełnosprawnościami (np. dostępna wersja audio lub tekstowa). Podczas gdy WCAG 2.1 wymaga jedynie opisania celu CAPTCHA, EN 301 549 wymaga pełnej dostępnej alternatywy.

Informacja o dostępności

Strony i usługi internetowe muszą udostępniać deklarację dostępności, zgodną z zaleceniami UE (np. opis dostępnych funkcji, sposób zgłaszania problemów).

Kompatybilność z technologiami wspomagającymi

Systemy webowe muszą być zgodne ze standardowymi technologiami wspomagającymi (np. czytniki ekranowe, lupy ekranowe, przełączniki sterowania głosem). WCAG 2.1 mówi o dostępności treści, ale nie wymaga dokładnie testów kompatybilności z konkretnymi technologiami wspomagającymi.

Wielopoziomowe menu i dynamiczne treści

Elementy takie jak menu rozwijane, autouzupełnianie formularzy i dynamiczne interakcje muszą być dostępne dla klawiatury i czytników ekranu. W porównaniu WCAG 2.1 norma precyzuje wymagania dotyczące dynamicznych komponentów.

Obsługa błędów w formularzach

Formularze muszą zawierać funkcje automatycznego wykrywania i poprawiania błędów, ale także sugestie ich poprawy – czego nie wymaga WCAG 2.1 AA.

Obsługa technologii o niskim kontraście

Strona musi umożliwiać czytelność nawet przy niskim kontraście (np. tryb nocny, słabe ekrany). Jest to rozszerzenie mające na celu uwzględnić potrzeby użytkowników z wadami wzroku w trudnych warunkach.

Obsługa czytników ekranu na poziomie aplikacji

Strony i aplikacje webowe muszą działać poprawnie w pełnym trybie czytnika ekranu, nie tylko dla pojedynczych elementów. WCAG 2.1 nie wymaga tego wprost – wedle wytycznych wystarczy dostępność elementów, a nie całościowe testy czytników ekranu.

Czy za brak zgodności z EAA przewidywane są kary?

Tak – lecz na ten moment nie wiemy zbyt wiele.

Brak zapewnienia dostępności produktów i usług zgodnie z wymogami Europejskiego aktu o dostępności (EAA) może skutkować nałożeniem kar finansowych na przedsiębiorstwo. Wysokość tych kar ustalać będzie Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) lub odpowiedni organ nadzoru rynku. Przy określaniu wysokości kary brane będą pod uwagę takie czynniki jak:

• zakres naruszenia przepisów ustawy, w tym jego waga,
• liczba produktów lub usług niespełniających wymagań dostępności.

W przypadku stwierdzenia niezgodności, przedsiębiorca może zostać wezwany do dostosowania produktu lub usługi do wymagań dostępności w wyznaczonym terminie. Jeśli tego nie uczyni, może zostać wszczęte postępowanie administracyjne, które może zakończyć się nałożeniem kary pieniężnej. Dodatkowo, organy nadzoru rynku mają prawo przeprowadzać kontrole u przedsiębiorców w celu weryfikacji zgodności produktów i usług z wymaganiami dostępności, w tym weryfikację sposobu świadczenia usług przez przedsiębiorcę.

Wysokość kary pieniężnej zostanie ustalona na podstawie przeciętnego wynagrodzenia i obrotu przedsiębiorcy, przy czym nie będzie przekraczać 10% obrotu firmy w poprzednim roku bądź 10-krotności przeciętnego wynagrodzenia.

Jak przygotować swoją stronę lub sklep do EAA?

Europejski Akt o Dostępności wprowadza nowe standardy, które nie tylko wspierają osoby z niepełnosprawnościami, ale także otwierają przed firmami nowe możliwości biznesowe. Wdrożenie zasad dostępności w sektorze e-commerce może być kluczem do zdobycia przewagi konkurencyjnej na dynamicznie zmieniającym się rynku. Już dziś warto zainwestować w audyt dostępności i modernizację swojej strony internetowej, aby nie tylko spełnić wymogi prawne, ale także przyciągnąć więcej klientów i budować pozytywny wizerunek firmy.

Pamiętaj, że oprócz spełnienia wymogów formalnych, warto dbać o przejrzystość i łatwą dostępność informacji na stronie. To nie tylko ułatwia użytkownikom korzystanie z witryny, ale również wpływa na ich pozytywne doświadczenia, co z kolei zwiększa szanse na konwersję i długoterminowy sukces Twojej działalności online. Regularnie aktualizuj dokumenty i dostosowuj swoją stronę do zmieniających się przepisów, aby uniknąć problemów w przyszłości.

Potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu się do Europejskiego Aktu o Dostępności? Wypełnij formularz i umów się na bezpłatną konsultację. Pomożemy Ci zrozumieć i odpowiednio przygotować się do EAA oraz wdrożyć wszelkie kryteria zgodne z dyrektywą na Twoją stronę lub sklep internetowy.